روشی ابداعی در آوانویسی «گات‌ها»

 روشی ابداعی در آوانویسی «گات‌ها»؛ کهن‌ترین بخش اوستا

نقل از:خیرگزاری کتاب ایران

اوستا شامل پنج کتاب یسنا، یشت‌ها، ویسپرد، خرده اوستا و وندیداد است. «گات‌ها» کهن‌ترین بخش اوستا و بخشی از یسنا به‌شمار می‌رود. تاکنون تلاش‌های بسیاری برای ترجمه و آوا نویسی گات‌ها به فارسی کنونی صورت گرفته است؛ آوا نویسی و ترجمه بهنام مبارکه یکی از تازه‌ترین کوشش‌ها در این زمینه است.
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، پیشینه ترجمه فارسی گات‌ها به سال 1305 و کوشش استاد ابراهیم پورداوود بازمی‌گردد. او در آن سال ترجمه‌ای فارسی از گات‌ها، بر اساس ترجمه بارتلومه آلمانی، به دست داد اما پورداوود به این ترجمه بسنده نکرد و با کوششی توان‌فرسا، در سال 1331 برگردان دیگری از گات‌ها را منتشر کرد. 

پورداوود در این برگردان، ترجمه بارتلومه را به کناری نهاد و ترجمه‌ای با تکیه بر مطالعات عمیق و گسترده خود عرضه کرد. پس از آن، در سال 1351 موبد فیروز آذرگشسب ترجمه‌ای دیگر از گات‌ها را منتشر کرد که از اعتبار و اهمیت بسیاری برخوردار است. سه سال پس از آن، عباس شوشتری مهرین برگردان خود از گات‌ها را انتشار داد. 

در سال 1364 جلیل دوستخواه ترجمه‌ای آهنگین و خوش‌خوان از همه اوستا و نیز گات‌ها عرضه کرد. یک سال پیش از آن نیز هاشم رضی ترجمه اوستا و گات‌ها را انتشار داده بود. یکی دیگر از ترجمه‌های فارسی گات‌ها، برگردان موبد رستم شهزادی است که چاپ اول آن در سال 1377 انتشار یافت. 

همچنین می‌توان به برگردان گات‌ها توسط حسین وحیدی در سال 1379 اشاره کرد. ترجمه و آوا نویسی بهنام مبارکه را نیز باید کوششی در همین راستا و تلاشی برای آسان‌خوانی زبان گات‌ها دانست.
مبارکه در آوا نوشت خود از گات‌ها، دست به تجربه‌ای تازه زده است. 

او واژگان گات‌ها را به شیوه‌ای آوا نویسی کرده است که با راه و روش املای فارسی‌نویسی امروزی تفاوت دارد. این کار برای آسان و روان‌تر خواندن واژگان کهن اوستایی به‌کار برده شده است. مبارکه کوشیده است تا برای نشانه‌های اوستایی، به گونه‌ای دقیق برابر فارسی آنها را بنگارد. 

از این رو واژه‌های بلند، شکسته و جدانویسی شده‌اند. این کار هر چند با اصول و قواعد و شکل املایی امروزین زبان فارسی سازگاری کمتری دارد اما به درست‌خوانی واژگان گات‌ها کمک می‌کند و کوششی ارزنده و راه‌گشا به‌شمار می‌رود. 

مبارکه در آغاز، توضیحاتی برای خواندن آوا نوشت‌ها آورده است. در هر صفحه، ابتدا متن گات‌ها با حروف اوستایی (خط دین دبیره) آمده است؛ آنگاه در میانه صفحه آوا نوشت همان متن و در پایین صفحه ترجمه فارسی آن آمده است. این آوا نوشت و ترجمه، شامل همه گات‌ها، از هات (بخش) 28 تا هات 34 را در برمی‌گیرد. 

بهنام مبارکه در پیشگفتار خود، نخست از اوستا و زبان آن آگاهی مختصری به‌دست داده است؛ سپس از «نسک» های (کتاب‌های) اوستا یاد کرده است و در ادامه از رونوشت‌ها، نگارش‌ها و آوا نوشت فارسی اوستا، از زمان‌های کهن تا به امروز، یاد کرده است. بر پایه گزارش او، کهن‌ترین نسخه خطی اوستا به 821 سال پیش بازمی‌گردد.
در آن سال شخصی به نام اردشیر بهمن‌پور، به دستور استاد خود، اوستا را از یک نسخه قدیمی‌تری رونویسی کرده است. پس از آن، نسخه خطی کهنی که به جای مانده است، مربوط به 682 سال پیش است که توسط شخصی به نام هیربد رستم مهربان به کتابت درآمده است. 

مبارکه در مقدمه کوتاه اما آگاهی‌بخش خود، اشاره می‌کند که نخستین آوا نوشت گات‌ها، توسط موبد فیروز آذرگشسب صورت گرفت و پس از آن بود که آوا نوشتی متفات از گات‌ها توسط دکتر علی‌اکبر جعفری انتشار یافت. مبارکه ضمن ارجگذاری از کار پیشینیان، خواننده را از روش و شیوه آوا نویسی خود آگاه می‌سازد و تفاوت کار خود با دیگر کوشندگان را شرح می‌دهد. 

انتشارات فروهر آوا نوشت فارسی بهنام مبارکه از
گاتها را در قطع جیبی و با عنوان «گات‌ها سرودهای پاک زرتشت اسپنتمان» با شمارگان 2 هزار نسخه چاپ و پخش کرده است. در آغاز کتاب نیز یادداشتی از موبد دکتر رستم وحیدی در معرفی کار آوا نویس آورده شده است.
/ 0 نظر / 46 بازدید