گاه شمار زرتشتی (ایران باستان)

گاه شمارزرتشتی یا ایران باستان نخستین گاهشمار تعیین شده به وسیله ی هومن(انسان)است.این گاهشمار از کامل ترین گاهشمارهای موجود است . گاهشمار عربی یا قمری این ایراد را دارد که هر سال حدود 10 روز جابه جایی دارد. در گاهشمارترسایی هرچند کامل تر از قمری است ولی هر 2500سال ، 1 روززیاد می شود و مجبور هستند هر 2500سال،1 روز از گاهشمار خود حذف کنند . اما گاهشمار زرتشتی دارای چنان محاسبات دقیقی است که هر 10میلیون سال یک روز به آن افزوده می شود واز پیشرفته ترین گاهشمارهای موجود است واین یکی دیگر از افتخارات ایرانیان به شمار می آید.

گاه شمارخورشیدی که حکیم خیام آن را بنیان نهاده است در واقع از روی گاهشمار باستانی ایران گرفته شده با این تفاوت که 6ماه نخست سال 31روزدارد و6ماه دوم 30روزاما در گاهشمار زرتشتی هرماه دقیقا 30روز دارد و5 روز باقیمانده در پایان سال به عنوان پنجه شناخته می شوند که به عنوان آخرین گاهنبار ازبین 6 گاهنباربه شمار می آید : روز نخست پنجه اهـنودگـاه نام دارد.روز دوم پنجـه اشتود گـاه نـام دارد.روز سوم پنجه سپنتمـدگـاه نام دارد. روز چهارم پنجه وهوخشترگاه نام دارد. و روز پنجـم پنجه وهیشتوایشت نام دارد.که این نام ها از گات های پنج گانه گرفته شده است .وبه این ترتیب 365روزکامل می شود .با توجه به این که هر چهارسال یک بار سال کبیسه نامیده می شود وسال 366 روز می شود در گاهشمارزرتشتی این روز نیز اورداد به چم (معنی) روز اضافه نامیده می شود.

چون در گاه شمار ایرانی هفته وجود ندارد ،روزهای تعطیل هر ماه برابراست با روز اول اورمزد(اهورامزدا)، روز هشتم دی بآذر(آفریننده ی آتش) روز پانزدهم دی بمهر(آفریننده ی مهر) روزبیست وسوم دی بدین (آفریننده ی دین) به شمار می آیند. که همه روزهای سپند هستند.

نخستین روز اورمزد یا هرمز نام دارد به چم اهورامزدا؛چون هر کار و هر چیزی را باید با نام خداوند شروع کرد بنابراین زرتـشتیان نخـستین روز ماه را با نـام خداوند آغاز می کنند

دومین روز بهمن یا وهومن نام دارد به چم منش نیک و نیز نام یکی از امشاسپندان یا فرشتگان درگاه خداوند است

سومین روز اردیبهشت است به چم بهترین راستی و نیز نام یکی از امشاسپندان یا فرشتگان درگاه خداوند است

چهارمین روز شهریور است به چم بهترین شهریاری و نیز نام یکی از امشاسپندان یا فرشتگان درگاه خداوند است

پنجمین روز سپندارمذ یا اسفند نام دارد به چم فروتنی و نیز نام یکی از امشاسپندان یا فرشتگان درگاه خداوند است

ششمین روز خرداد نام دارد به چم تندرستی و نیز نام یکی از امشاسپندان یا فرشتگان درگاه خداوند است

هفتمین روز امرداد نام دارد به چم بی مرگی و جاودانگی که نام آخرین امشاسپند نیز می باشد. (مرداد اشتباه است)

هشتمین روز دی به آذر است به چم آفریدگار

نهمین روز آذر است به چم آتش

دهمین روز آبان نام دارد به چم آب,به طور کلی نشانه های طبیعی سودمند نزد ایرانیان بسیار ارجمند است بنابراین برخی روزهای ماه به نام نشانه های طبیعی نهاده شده است

یازدهمین روز خورشید یا خور است که باز نام یکی از نشانه های طبیعی و سپند است

دوازدهمین روز ماه نام دارد.ماه نیز که شباهنگام در آسمان می درخشد نزد ایرانیان سپند است

روز سیزدهم ,تیر است که نام ستاره ای است در آسمان

چهاردهمین روز گوش نام دارد به چم گیتی و هستی

روز پانزدهم ,دی به مهر است به چم آفریدگار

روز شانزدهم مهر است که محبت ومهربانی چم می دهد

هفدهمین روز سروش است به چم فرمانبرداری که بعد ها در زبان پارسی چم فرشته نیز به آن داده شد

رشن هجدهمین روز است که به چم دادگری وعدالت است

نوزدهمین روز فروردین است که شکل تغییر یافته واژه فروهر است به چم نیروی پیشرو

بیستمین روز بهرام یا وهرام است به چم پیروزی

بیست و یکمین روز رام است به چم رامش و شادمانی

بیست و دومین روز باد است.چنانچه گفته شد زرتشتیان به پدیده ها ونشانه های طبیعی مانند خورشید ,ماه,آسمان,باد و ...احترام زیادی می نهند

بیست و سومین روز دی به دین است به چم آفریدگار

بیست و چهارمین روز دین است به چم وجدان که امروزه چم آیین و مسلک هم می دهد

روز بیست و پنجمین, ارد است به چم دارایی وپیشکش اهورایی

بیست و ششمین روزاشتاد است به چم راستی

بیست و هفتمین روز آسمان است که باز جلوه ای از ارزش نشانه های طبیعی نزد ایرانیان است

روز بیست و هشتم, زامیاد است به چم زمین که باز به عنوان یکی از نشانه های طبیعی و آفریده خداوند نزد ایرانیان سپند است

روز بیست و نهم ,مهر اسپند است به چم گفتار آسمانی

روز سی ام انارام است به چم روشنایی کامل و جاویدان

در گاه شمار ایران باستان روز عزاداری وجود ندارد تنها روزی که مردم ناراحت هستند مربوط به روزدرگذشت آشوزرتشت در5 دی می باشد که دراین روز بیشتربه نیایش می پردازند. گاهشمارایران باستان سرشار از روزهای جشن وشادمانی که هر کدام سپند شمرده شده وبه نشانه ی سپاس از اهورا مزدا است.

/ 0 نظر / 41 بازدید